მებოსტნეობა

სასოფლო სამეურნეო კულტურების დამაზიანებელი ტემპერატურები

ამინდის მეტეოროლოგიურ ფაქტორებს შეუძლიათ დიდი ზარალი მიაყენონ სოფლის მეურნეობას.

საშიში მეტეოროლოგიური მოვლენებია: წაყინვები, სეტყვა, თქეში (თავსხმა) წვიმები, ხოლო ზამთარში_ძლიერი ყინვები, ლიპყინული და ზოგიერთი სხვა მოვლენები, რომლებიც განპირობებულია თოვლის საბურველის დიდხანს ჩაწოლით.

წაყინვებს უწოდებენ წლის შედარებით თბილ პერიოდში (გაზაფხული, შემოდგომა), ნაიდაგის მოქმედ ზედაპირზე ჰაერის მინიმალური ტემპერატურის 00C-მდე და უფრო დაბლა დაწევას.

წარმოშობის პროცესების და ამინდის პირობების შესაბამისად არსებობს წაყინვების სამი ტიპი:

  • ადვექციური წაყინვები წარმოიქმნება ცივი ჰაერის ტალღების (ადვექციის) შემოჭრის შედეგად და გრძელდება ერთი ან რამდენიმე დღე-ღამის განმავლობაში. ამ დროს მიმდინარეობს ჰაერის ტემპერატურის დაწევა 00C -ზე დაბლა და შეიძლება მოიცვას ძალზე დიდი ტერიტორია.
  • რადიაციული წაყინვები განპირობებულია ნიადაგის მოქმედი ზედაპირის ინტენსიური გადაცივებით (გამოსხივებით), რომელიც წარმოებს ღამით, მოწმენდილ ამინდში და ატარებს ლოკალურ ხასიათს. მათი სიძლიერე და ინტენსიურობა დამოკიდებულია რელიეფის ფორმაზე, ნიადაგის ზედაპირის მდგომარეობაზე, ნიადაგისა და ჰაერის ტენიანობაზე და სხვა ადგილობრივ პირობებზე. ამ ტიპის წაყინვები იწყება ღამით და მაქსიმალურ ინტენსივობას აღწევს (ტემპერატურა მინუს 30C, იშვიათად მინუს 5-60C) მზის ამოსვლისას. თუ ამინდი წყნარი და მოწმენდილია, წაყინვები მოსალოდნელია ყოველდღიურად.
  • ადვექციური-რადიაციული ანუ შერეული წაყინვები წარმოიქმნება ცივი ჰაერის მასების შემოჭრისა და შემდგომში მისი ღამის გამოსხივების (გადაცივების) შედეგად. ასეთი პროცესის დროს, დღისით, ნიადაგის ზედაპირი რამდენადმე ცივდება და სითბოს მარაგი მის ღრმა ფენებშიც კლებულობს, ღამით კი ინტენსიურად იწყება გამოსხივება. აღნიშნული სახის ყინვები ღია, ქარისაგან დაუცველი ადგილებისთვის საშიშია, რადგან ყინვებმა შეიძლება მინუს 2-40C და მეტსაც მიაღწიოს, გაგრძელდეს ორი-სამი დღის განმავლობაში.

წაყინვების მოქმედება მცენარეებზე სხვადასხვანაირია. იგი უფრო მეტად საგრძნობია ახალგაზრდა ფოთლების გაშლის, ყვავილობისა და ნაყოფის მომწიფების პერიოდში.

ტემპერატურას, რომლის ქვემოთ ვეგეტაციაში მყოფი მცენარეები ზიანდება ან იღუპება, კრიტიკულს უწოდებენ. სხვადასხვა მცენარეებისათვის და მათი განვითარების სხვადასხვა ფაზისათვის კრიტიკული ტემპერატურები განსხვავებულია.

მცენარეთა დაზიანების ხარისხი დამოკიდებულია წაყინვების ინტენსიურობასა და მისი მოქმედების ხანგრძლივობაზე. ამიტომ, ერთ შემთხვევაში დაზიანება შეიძლება სუსტად იყოს გამოხატული, მეორე შემთხვევაში კი ძლიერად.

არსებობს კულტურების სხვადასხვა ჰიბრიდები, რომლებსაც უფრო დაბალი კრიტიკული ტემპერატურების გადატანა შეუძლიათ. /აგროკავკასია/

ავტორი: ილია მჭედლიძე

წყარო: აგროკავკასია

ბროკოლის წარმოების აგროტექნოლოგია

კულტურის ბოტანიკური და აგრობიოლოგიური დახასიათება

ბროკოლი, ანუ სატაცურისებრი კომბოსტო ისე, როგორც ნამდვილი ყვავილოვანი კომბოსტო, ივითარებს თავს მხოლოდ იმ განსხვავებით, რომ თავი მას უფრო ფხვიერი აქვს და იბნევა ცალკე ყლორტებად. ეს უკანასკნელნი ძლიერ წააგვანან სატაცურის ყლორტებს, მხოლოდ იმ განსხვავებით, რომ მათ ბოლოები ყვავილის მსგავსა აქვთ გაფართოებული.

ბროკოლს ახასიათებს გრძელი სავეგეტაციო პერიოდი და ყვავილოვან კომბოსტოსთან შედარებით მეტი ყინვაგამძლეობა.

დამოკიდებულება აგროკლიმატური ფაქტორებისადმი

ბროკოლის მოყვანისთვის ნიადაგის ტენიანობა უნდა იყოს 70%, ჰაერის ტენიანობა — 85%. ყვავილოვან კომბოსტოსთან შედარებით ყინვის და სიცხის ამტანია. მას შეუძლია -4-დან -7°С-ს ყინვას გაუძლოს.

ბროკოლის მოყვანისთვის საუკეთესო ტემპერატურაა 18-დან 22°С -მდე

ბროკოლი სინათლის მოყვარული მცენარეა, ამიტომ მის მოსაყვანად ირჩევენ მზიან ნაკვეთებს.

ქიმიური შემადგენლობა

ბროკოლი შეიცავს დიდი რაოდენობით (A, B1, B2, PP, ჩ, E) ვიტამინებს, მინერალებს და მიკროელემენტებს.

კულტურის ზოგადი დახასიათება

ბროკოლი, მოვლა, მოყვანა

ბროკოლის გავრცელებული ჰიბრიდები

• აგასი F1

ვეგეტაციის ხანგრძლივობა შეადგენს გადარგვიდან 65-75 დღემდე. გამოირჩევა კარგი შენახვისუნარიანობით და დიდხანს ინარჩუნებს სასაქონლო სახეს.

• ლორდი F1

გადარგვიდან მოსავლის აღებამდე ვეგეტაცია გრძელდება 60-65 დღის განმავლობაში. არის მაღალმოსავლიანი.

• მონტერეი F1

საგვიანო ჰიბრიდია ვეგეტაციის პერიოდი გადარგვიდან მოსავლის აღებამდე გრძელდება 170-175 დღე. გამძლეა ბაქტერიოზისადმი.

ადგილი თესლბრუნვაში

ბროკოლის კარგი წინამორბედებია სიმინდი, თავთავიანი, ბაღჩეული პარკოსანი კულტურები.

ბროკოლის წარმოება არ არის რეკომენდებული მინდვრებზე, სადაც წინა წლებში კარტოფილი, ბადრიჯანი, წიწაკა, თამბაქო და პომიდორი იწარმოებოდა. ბროკოლი თავის მინდორს უნდა დაუბრუნდეს 2-3 წლის შემდეგ. თესლბრუნვაში თავსდება პირველ წელს.

ბროკოლისათვის განსაზღვრული ნაკვეთის შერჩევა

ბროკოლის მაღალი მოსავლისა და უხვი თესლის მიღებისათვის უნდა შევარჩიოთ მაღალნაყოფიერი, გაკულტურებული, სწორზედაპირიანი ნიადაგები, რომლებიც მუდმივად უზრუნველყოფილი იქნებიან სარწყავი წყლით.

ბროკოლის წარმოებისათვის საჭირო ნიადაგის მჟავიანობის არე pH 7,0 (6.5)-დან 7,5-მდეა.

იმ შემთხვევაში, თუ ბროკოლის წარმოებისათვის შერჩეულ ფართობზე ნიადაგის არეს რეაქცია აღნიშნულ პარამეტრებზე მეტი ან ნაკლებია, ანუ ნიადაგის ბროკოლის წარმოებისათვის შეუთავსებლად მჟავე, ან პირიქით ტუტე რეაქციისაა, ამ დროს კულტურის დარგვამდე საჭირო იქნება ნიადაგის მჟავიანობის არეს ხელოვნური რეგულირება შესაბამისი ღონისძიებების განხორციელებით.

ნიადაგის მჟავიანობის არეს ხელოვნური რეგულირებისთვის ზუსტი დოზების იდენტიფიცირება საჭიროა განხორციელდეს შესაბამისი ლაბორატორიული ანალიზის შედეგად, შერჩეული მელიორანტის სახეობის, ფორმის და აგრეთვე, მისი ქიმიური და მექანიკური შემადგენლობის გათვალისწინებით.

ნიადაგის ძირითადი დამუშავება

გაზაფხულზე დასარგავად განკუთვნილი ნიადაგი აღმოსავლეთ საქართველოში საჭიროა მოიხნას შემოდგომაზე, 25-30 სმ. სიღრმეზე. ხოლო დასავლეთ საქართველოში კი მოხვნა შესაძლებელია გვიან შემოდგომაზე, ზამთარში, ან გაზაფხულზე.

გაზაფხულზე ხდება მზრალის თესვისწინა დამუშავება. დათესვამდე ტარდება 2 კულტივაცია 10-12 სმ სიღრმეზე, თანმიყოლებული დაფარცხვით.

კარგად გაფხვიერების მიზნით შესაძლებელია ნიადაგს დასჭირდეს დაფრეზვა. ასევე აღსანიშნავია რომ ნიადაგის მულჩირება ხელს უწყობს მოსავლიანობის გაზრდას.

ბროკოლის ზაფხულის ბოლოს გადასარგავად ნიადაგი გადარგვამდე 1-2 თვით ადრე უნდა მომზადდეს.

ნიადაგის დარგვისწინა და შემდგომი დამუშავება

გაზაფხულზე ნიადაგის დარგვისწინა დამუშავება სხვადასხვანაირია. ნიადაგურ-კლიმატური პირობების და ძირითადი მოხვნის ჩატარების პერიოდის მიხედვით, გაზაფხულზე ან მარტო დაფარცხვა იქნება საკმარისი, ან ღრმა კულტივაციან ან გადახვნა, თანმიყოლებული დაფარცხვით.

გაზაფხულზე მზრალის დაგვისწინა დამუშავება დამოკიდებულია აგრეთვე სასუქის სახეობაზე და შეტანის დროზე. ჭარბტენიან რაიონებში და მსუბუქი ტიპის ნიადაგებზე ნაკელის შეტანა და ჩახვნა წარმოებს გაზაფხულზე.

თუ მსუბუქ ნიადაგზე ნაკელის შეტანა შემოდგომაზე განხორციელდა, ამ შემთხვევაში გაზაფხულზე ტარდება ღრმა კულტივაცია, ან გადახვნა ფრთამოხსნილი გუთნებით.

დაწიდულ ქვეთიხნარ ნიადაგებზე ნაკელის შემოდგომაზე შეტანისა და ჩახვნისას (ტენიანი გაზაფხულის პირობებში) ტარდება ფართობების გადახვნა. არასაკმარისი ტენიანობის პირობებში მზრალის გადახვნა არ წარმოებს, არამედ ხდება ღრმად გაფხვიერება კულტივატორებით, 10-12 სმ სიღრმეზე.

უშუალოდ ვეგეტაციის პერიოდში კი ბროკოლისათვის ნიადაგის დამუშავების მიზანს შეადგენს ნიადაგის მუდამ ფხვიერი და სარეველებისაგან სუფთა მდგომარეობაში შენარჩუნება.

თესვა-რგვა

ჩითილის წარმოება. ბროკოლი ძირითადად ჩითილის მეთოდით მოიყვანება. ჩითილების გამოსაყვანად წარმატებით გამოიყენება საჩითილე კასეტები და სპეციალურად მომზადებული საკვები სუბსტრატი.

საჩითილედ თესლი ღია გრუნტში გადარგვამდე 35-50 დღით ადრე ითესება. ჩითილების გამოყვანის ოპტიმალური პირობებია: აღმოცენებისთვის 18-200C, ხოლო ზრდა-განვითარებისთვის – 14-180C.

ჩითილების მორწყვა პერიოდულად წარმოებს, საჭიროების მიხედვით.

კვების არე. ჰექტარზე დასარგავად საჭირო ჩითილის რაოდენობა დამოკიდებულია მოყვანის ვადებზე, სავეგეტაციო პერიოდის ხანგრძლივობაზე, საკვებ არესა და ჰიბრიდების ზრდის სიძლიერეზე. გავრცელებულია ზოლებრივი დარგვა 70+50X22-35 სმ. ანუ ზოლებს შორის 70 სმ, ზოლში მწკრივებს შორის 50 სმ. და მწკრივში მცენარეებს შორის 22-35 სმ. დარგვის ეს წესი ზრდის მოსავლიანობას და წარმოების ეფექტიანობას.

მცენარეთა რაოდენობა ჯიშების მიხედვით შეადგენს 50-90 ათასს, 1 ჰა-ზე.

გამორგვა. გადარგვის შემდეგ ხშირია ჩითილების დანაკარგები – ზოგიერთი გადარგული ჩითილი ხმება და იღუპება. შესაბამისად, აუცილებელია გაცდენილი ადგილების შევსება ახალი ჩითილებით, დარგვიდან 5-10 დღის შემდეგ. ამ მიზნით, აუცილებელია მაგრად გვქონდეს შენახული ჩითილები.

ნიადაგის განოყიერება და მცენარის კვება

ბროკოლის ნაკვეთში შესატანი მინერალური ელემენტების ზუსტი დოზების დადგენა საჭიროა ნიადაგის აგროქიმიური ანალიზის შედეგების მიხედვით.

საორიენტაციოდ, 1 ჰა-ზე 20 ტონა მოსავლის მისაღებად საჭიროა ნაკვეთში შეტანილი იქნას:

• აზოტი N – 396 კგ. (სუფთა ნივთიერება);

• ფოსფორი P – 160 კგ.(სუფთა ნივთიერება);

• კალიუმი K – 480 კგ. (სუფთა ნივთიერება);

მინერალური სასუქების შეტანის ოპტიმალური პერიოდები:

• აზოტი N — ვეგეტაციის პერიოდში რამდენიმეჯერ შეტანა, გამოკვების სახით;

• ფოსფორი P — 2/3 მზრალად მოხვნის წინ, დანარჩენი გამოკვების სახით, ვეგეტაციისას;

• კალიუმი K — 2/3 მზრალად მოხვნის წინ, დანარჩენი გამოკვების სახით, ვეგეტაციისას.

თუ მზრალად მოხვნის წინ, 1 ჰა-ზე 40 ტონა გადამწვარ ნაკელს შევიტანთ, მინერალური სასუქების დოზები შემცირდება და საჭირო იქნება: აზოტი 196კგ, ფოსფორი 60კგ, კალიუმი 240 კგ. (სუფთა ნივთიერებები).

ნათესის მოვლა. ვეგეტაციის განმავლობაში აუცილებელია, რომ ბროკოლის ნიადაგი მუდმივად ფხვიერ მდგომარეობაში იმყოფებოდეს და ფართობში არ გაჩნდეს სარეველები. ამისათვის, უშუალოდ ნაკვეთში არსებული საჭიროებების შესაბამისად, საჭიროა ნიადაგის სისტემატური გაფხვიერება და სარეველების მოცილება.

მორწყვა

მორწყვის ჯერადობა და ნორმები დამოკიდებულია ნიადაგის ტენიანობის მაჩვენებელსა და მცენარის განვითარების ცალკეულ ფაზებზე.

ბროკოლის ტენით უზრუნველყოფის საორიენტაციო ნორმებია:

• ჯერადობა: 5-10 და მეტი;

• თითოეული მორწყვის საორიენტაციო ნორმა 1 ჰა-ზე: 350-400 მ3;

• ტენზე მოთხოვნის მაქსიმუმი: გაღივების, აღმოცენების, ყვავილობის, გადარგვის და თავების ზრდა-ფორმირების ფაზები;

• მორწყვის მეთოდი: დაწვიმების, წვეთოვანი ან კვლებში მიშვების მეთოდით.

აღსანიშნავია რომ ცხელ ამინდებში მაღალეფექტურია გამაგრილებელი დაწვიმებით მორწყვა.

მოსავლის აღება-შენახვა

ბროკოლის მოსავლის აღება შერჩევით ხდება, როცა თავები სასურველ სიდიდეს მიაღწევს. ბროკოლი უნდა ინახებოდეს 00C ტემპერატურაზე 98-100% ფარდობითი ტენიანობის პირობებში. ამგვარ პირობებში ბროკოლი 2-3 კვირა შეიძლება იქნას შენახული.

თუ შეუძლებელია შენახვის, ან ტრანსპორტირების დროს რეკომენდირებული ტემპერატურის ან ფარდობითი ტენიანობის უზრუნველყოფა, გამოყენებული უნდა იქნეს ყინული შეფუთვაში. თუ ტემპერატურის უზრუნველყოფა შესაძლებელია, ყინული არ არის აუცილებელი.

კულტურის წარმოების აგროტექნოლოგიური რუკა
ფართობი 1ჰა; დაგეგმილი მოსავალი 25 ტ.

ბროკოლი, მოვლა, მოყვანა

შენიშვნა: *მოცემულია მორწყვის საორიენტაციო ჯერადობა.**ფასები ცვლადია, შესაბამისად ცხრილში ისინი ჩაანაცვლეთ, თქვენთვის მიმდინარე პერიოდის ფასებით.

შემდგენლები

ნინო კელენჯერიძე – სოფლის მეურნეობის მეცნიერებათა აკადემიური დოქტორი;
ანდრო ხეთერელი – აგროეკოლოგიის მაგისტრი.

წყრო: აგროკავკასია

მებოსტნეობის თესლბრუნვის საორიენტაციო სქემები

თესლბრუნვები მებოსტნეობაში

აგრონომიული თვალსაზრისით სწორი თესლბრუნვა – ეს არის ნიადაგის დამუშავების სისტემების მეცნიერული გამოყენება ნათესი ფართობების მხედველობაში მიღებით, კულტურების მორიგეობის სწორად განლაგება და კომპლექსური სწორი ღონისძიებების გატარება, რაც, საბოლოოდ, ნიადაგის ნაყოფიერების გაზრდას უნდა ემსახურებოდეს.

დადგენილია, რომ მაღალი მოსავლის მიღება შესაძლებელია, მხოლოდ სხვადსხვა კულტურების სწორი ადგილმონაცვლეობით ანუ დროში მათი მორიგეობით, რაც საფუძველია მიწათმოქმედების ყველა სისტემების გამოყენებისას.

უკანასკნელ წლებში ჩამოყალიბდა მოსაზრებები, რომ მინერალური სასუქების გამოყენების პირობებში, ქიმიური საშუალებების მცენარეთა დაცვის ფართო გამოყენებით ავადმყოფობებისა და მავნებლების საწინააღმდეგოდ, ჰერბიციდების გამოყენებით სარეველების წინააღმდეგ, მორწყვის წესების და მეთოდების თანამედროვე საშუალებების ფონზე, თითქოს შესაძლებელია თესლბრუნვის უგულებელყოფა, ანუ კულტურათა მორიგეობის გარეშე მიწათმოქმედების სისტემების დაცვა.

მრავალწლიანი ცდებისა და გამოცდების საფუძველზე, დანამდვილებით შეიძლება ვთქვათ, რომ თანამედროვე, ინტენსიური მიწათმოქმედების ფონზე, თესლბრუნვების აუცილებლობა დავას არ იწვევს.

თესლბრუნვების ძირითადი აგროტექნიკური დანიშნულებაა ნიადაგის ნაყოფიერების აღდგენა და ამაღლება, ყოველი შემდგომი კულტურის მაღალი მოსავლის მისაღებად.

თესლბრუნვის მინდვრებზე, ყოველი როტაციის შემდეგ, ნიადაგის ნაყოფიერება უნდა იყოს იმ დონეზე, რომ კულტურის მოსავალი მაღალი იყოს წინა როტაციის მოსავალზე. ამის მიღწევა შესაძლებელია კომპლექსური ღონისძიებების გატარებით. ერთ-ერთ ასეთ ღონისძიებად ითვლება კულტურების მორიგეობა.

კულტურის უცვლელად მოყვანისას ერთ მინდორზე (მონოკულტურა) ბოსტნეულის მოსავლიანობა კლებულობს ნიადაგის საკვები ელემენტებით ცალმხრივი გამოფიტვის შედეგად, მასში ამ კულტურის მავნებლების და დაავადებების გამომწვევების დაგროვებით, სარეველების მატებით, მდგომარეობას არ შველის ყოველწლიურად სასუქების გაზრდილი დოზებით შეტანაც.

თესლბრუნვებში კარგ შედეგს იძლევა როტაციაში ერთ-ერთ მინდორზე მრავალწლიანი ბალახების, კერძოდ იონჯის ჩართვა. კარგად ჩამოყალიბებულ, მრავალწლიანი ბალახებით ჩართულ როტაციისას ნიადაგში გროვდება ორგანული ნივთიერებების და აზოტის დიდი რაოდენობა, მაგრამ ეს შესაძლებელია მხოლოდ სარწყავ პირობებში.

ამ დროს ბალახების ზრდისათვის კარგი პირობებია შექმნილი და თივის მაღალი მოსავალიც მიიღება. ამასთან, იონჯა არა მარტო ამდიდრებს ნიადაგს საკვები ელემენტებით, არამედ აუმჯობესებს მის სტრუქტურას და ნიადაგს იცავს დამლაშებისაგან გრუნტის წყლის დონის დაწევით.

ქვემოთ მოგვყავს მებოსტნეობის თესლბრუნვების საორიენტაციო სქემები:

სქემა 1

დასავლეთ საქართველოს სუბტროპიკული მებოსტნეობის პირველი ზონის პირველი და მეორე ქვეზონისათვის (აჭარის, გურიის, სამეგრელოს და აფხაზეთის დაბლობი ნაწილი).

ბოსტნეული

სქემა 2

იმ ფართობებზე, რომლებიც საჭიროებენ გაკულტურებას, როგორიცაა კოლხიდა და სხვა, მიზანშეწონილია ნათესბალახიანი თესლბრუნვის წარმოება.

ბოსტნეული

სქემა 3

როცა წამყვანი კულტურაა კომბოსტო, (მაგალითად სამტრედიის რაიონში).

ბოსტნეული

სქემა 4

როცა წამყვანი კულტურაა ხახვი (მაგალითად ვანის რაიონში).

ბოსტნეული

სქემა 5

აღმოსავლეთ საქართველოს მებოსტნეობის პირველი ზონის I ქვეზონისათვის (შიდა კახეთის დაბლობი).

საერთო თვალსაზრისით, თესლბრუნვის სქემამ კულტურათა მორიგეობით უნდა შექმნას ისეთი პირობები, რომ ყოველი კულტურა პოულობდეს უკეთეს პირობებს განვითარებისათვის. ამავე დროს, ამზადებდეს კარგ პირობებს მის შემდგომ მომავალი კულტურისათვის.

უნდა გვახსოვდეს, რომ თავიანთ მინდორს კომბოსტოს მცენარეები და ჯვაროსანთა ოჯახის ძირხვენები უნდა დაუბრუნდნენ სულ მცირე 3-4 წლის შემდეგ, ხოლო თავიანი ხახვი და ხახვნაირი მცენარეები – 4-5 წლის შემდეგ, რაც შეეხება სტაფილოს ის მორიგეობაში 3 წელში ერთხელ.

ცალკეულ შემთხვევებში დასაშვებია ერთი კულტურის მოყვანა ერთ ადგილზე 2-3 წლის განმავლობაში, იმ პირობით, რომ წინამორბედი კულტურა არ უნდა იყოს შემდგომი კულტურის ოჯახიდან, იმისათვის რომ თავიდან ავიცილოთ მცენარეების დაავადება ამ ოჯახისათვის დამახასიათებელი საერთო ავადმყოფობებით.

წყარო: agrokavkaz.ge

საკვები ელემენტების მოხმარების განსაზღვრა მცენარეების გარეგანი ნიშნებით  

რომელიმე საკვები ელემენტის სიჭარბე, ნაკლებობა ან მისი არარსებობა მცენარეებში იწვევს ბიოქიმიური პროცესების დარღვევას, რომელიც შესაბამისად აისახება მცენარეთა შესახედაობაზე (შეფერილობა, ზომები, ფოთლების ფორმა). ამ დროს ხდება ლაქების გამოჩენა, ფოთლებისა და ყვავილების ჩამოცვენა, რეპროდუქტიული ორგანოების ცვლილებები. ზოგიერთ შემთხვევაში იცვლება თავად მცენარის გარეგნობაც. (more…)

შემჭიდროებული და განმეორებითი კულტურები, კულისური ნათესები

mitlaideri

(more…)

საქართველოში გავრცელებული ნივრის ჯიშების კლასიფიკაცია და დახასიათება

სხვადასხვა ავტორების მიერ წარმოდგენილი ნივრის კლასიფიკაციები განსხვავებულია. კულტურული ნიორი Alliums sativum-L  მიეკუთვნება (შროშანასებრთა) Liliaceal  ბოლქვოვანთა Allium  გვარს და იგი ჯერ კიდევ არ არის სრულყოფილად შესწავლილი.

 პ. ვ. ზაგოროდსკი Alliums sativum-L  სახეობას ყოფს ორ ქვესახეობად: უღერო ნიორი (ssp. Caulescens Rogor).  მაგრამ მ. ა. ალექსეევა ამ კლასიფიკაციას უკეთებს შენიშვნას, რომ უღერო (ღეროს გარეშე) ნიორი არ არსებობს, ყველა მათგანს აქვს ღერო (ძირაკი), ხოლო ღეროს წარმომშობი სწორად არ არის სახელდებული, სინამდვილეში ეს არის მოყვავილე ნიორი, ყვავილმატარებელი  ღერო, რომელიც არ აქვს არამოყვავილე მცენარეებს. (more…)

სათბურში კიტრის მოყვანის ტექნოლოგია

მაღალმოსავლიანია და პოპულარობით სარგებლობს: ევოლუცია, ზოზულია, აპრელსკი, ჯაზერი, მაშა, მარაფონი. ძალიან მაღალმოსავლიანია: ალამირი, მაქსიმუმი, ანჟელინა, კრისპინა, ჰერაკლე და სხვა ჰიბრიდები. ფერმერთა გარკვეულ ნაწილს წარმატებით მოჰყავს ქართული, დიღმის კიტრი. იგი გამოირჩევა საშუალო მოსავლიანობით, თუმცა საუკეთესო გემური თვისებებით ხასიათდება. (more…)

ლობიოს წარმოების აგროტექნიკა

ლობიო პარკოსანთა ოჯახის წარმომადგენელია. მის მარცვალს ფართოდ იყენებენ უშუალოდ საჭმლის მოსამზადებლად (იგი პარკოსნებს შორის ყველაზე გემრიელი საკვებია), აგრეთვე კვების მრეწველობაში მარცვლისა და ნედლი პარკებისაგან სხვადასხვა სახის კონსერვების დასამზადებლად.ლლობიოს მარცვალი ცილებითა და ნახშირწყლებით მდიდარია. შეიცავს 28-30 %-მდე ცილას, 2 % _ ცხიმს და 49 %-მდე _ ნახშირწყლებს. (more…)

უხვმოსავლიანი ქართული ჯიშის პამიდორი _ „ვარდისფერი ჭოპორტულა“

  agronews.ge

„ვარდისფერ ჭოპორტულაზე” სელექციური მუშაობა 1993 წელს დაიწყო. ბუნებრივი ჰიბრიდიზაციით, გამორჩევით მაღალი ტემპერატურისა და მშრალი კლიმატის პირობებში ვარდისფერი და წითელი პამიდვრის ნათესიდან გამოირჩა ჯიში „ვარდისფერი ჭოპორტულა” ალექსანდრე სარალიძის საკარმიდამო ნაკვეთში. ელიტური მასალა გამოვლინდა 1996 წელს. საკონკურსო ჯიშთა გამოცდა 2005-2006 წელს ჩატარდა.

(more…)