მჟავე ნიადაგების ნაყოფიერების გასაუმჯობესებელი ტექნოლოგიები

საქართველიში მრავალფეროანი ნიადაგწარმომქმნელი ქანების და კლიმატური პირობებიდან გამომდინარე, გეოგრაფიული რაიონების მიხედვით სხვადასხვა ტიპის ნიადაგებია ჩამოყალიბებული. წითელმიწა და სუბტროპიკული, ეწერი ნიადაგები, არის რეაქციის PH-ის დაბალი შემცველობით, მჟავე რეაქციით გამოირჩევა. გაჯერებულია წყალბადიონებით, ალუმინისა და რკინის ერთნახევარი ჟანგეულებით. ასეთი ნიადაგები კულტურული მცენარეების უმეტესობისათის არახელსაყრელია და ნიადაგის მჟავიანობის შესამცირებლად ქიმიური მელიორაცია სჭირდება.

სუბტროპიკული ზონა მაღალი ტემპერატურითა და უხვი ნალექებით გამოირჩევა რაც მჟავე არესთან ერთად იწვევს ნიადაგის მინერალიზაციის პროცესების გააქტიურებას, მიკროელემენტებისნ გამორეცხვას, საკვები ელემენტებით და ჰუმუსით ნიადაგის გაღარიბებას. ამას ემატება ასევე ნიადაგისადმი არასწორი მიდგომა, რაც იწვევს ეროზიული ფართობების გაზრდას, მცირდება ნაყოფიერება, კოლხეთის დაბლობის დამშრალი სავარგულების უმეტესობა ხელმეორედ ჭაობდება, ირღვევა მცენარეების განოყიერების სისტემა. არ ტარდება ნიადაგების კვლევა, ნიადაგი ძირითადად ნოყიერდება ცალმხრივად, აზოტოვანი და არასტანდარტული სასუქებით. არ ხდება მელიორანტების, ცეოლიტების,მიკრო-ელემენტების შემცვლელი რთული კომპლექსური სასუქების გამოყენება. მჟავე ნიადაგებზე კულტურული მცენარეებიდან კარგად ჩაი და მოცვი ვითარდება. ნაჩაიარი ნიადაგები რომლებიც მჟავე და მწირია, სხვა კულტურების გასაშენებლად აუცილებელია ნიადაგის ქიმიური მელიორაცია.

ყურადღება მინდა გავამახვილო ადგილობრი მელიორანტებზე, რომლებიც ფართოდაა გარცელებული სამეგრელოს რეგიონებში და ცნობილია ტკილი მერგელების სახელწოდებით.მოიპოება წალენჯიხა-ჯგალის, ჩხოროწყუ-თაიას, მარტვილ-თამაკონის, ზუგდიდ-ჭკადუაშის, მიდამოებში. დადგენილია რომ მერგელები რბილ ქანებს მიეკუთვნება უმეტესობას არ სჭირდება დაფქვა. მათში CaCo3-ის და MgCo3-ის შემცველობა ჯამში 45%-საც აღწევს, ეს აგრომადნები CaO -სთან და MgO-სთან ერთად ფოსფორს და გოგირდსაც შეიცავს.

მელიორანტების ნორმების დადგენა ხდება გაცვლითი მჟავიანობის შესაბამისად.საშუალო შესატანი დოზა ჰექტარზე 20-40 ტონამდე მერყეობს. მისი ეფექტიანობა  გამოცდილი დამტკიცებულია. მჟავე ნიადაგის გაუმჯობესების ტექნოლოგიათა შორის მნიშვნელოვანია ტორფ-დოლომიტიანი კომპოსტის გამოყენება რომლის შეტანისას ერთდროულად ხდება ნიადაგის მჟავე არის განეიტრალება და ნაყოფიერების ამაღლება.

ტორფ-დოლომიტიანიკომპოსტის დასამზადებლად გამოიყენება კოლხეთის დაბლობის ტორფი და დოლომიტის ფქვილი, რომელიც შეიცავს 20% MgO -ს და 30% CaO-ს. იგი ანეიტრალებს ტორფის ჭარბ მჟავიანობას,რაც იწვევს ტორფში მიკრობიოლოგიური პროცესების გააქტიურებას და აზოტოვანი შენაერთების მცენარისათის მისაწვდომი ფორმით გადასვლას. კომპოსტის მოსამზადებლად ტორფს ფენებად ემატება მისი მასის 5% დოლომიტის ფქვილი და ხდება არევა. ტორფ-კომპოსტის შეტანა ხდება შემოდგომა ზამთარში 10-20 ტონა ჰექტარზე დოლომიტის ნაცვლად შესაძლებელია გამოიყენოთ მერგელები, ტკილები,  გაორმაგებულინორმით.

კირქვა. CaO+MgO 50-52%.
მოთეთრო, მონაცისფრო აგრომადნეულია, ბუნებრივ პირობებში მოიპოვება დასვლეთ საქართველოს სამეგრელოს და იმერეთის რეგიონებში. გამოყენებამდე უნდა დაიფქვას.
ტკილი.(მერგელი) CaO+MgO 14-17%.
თიხანარევი კირია, შეიცავს გოგირდსაც, ბუნებრივ პირობებში სხვადსხვა შეფერილობის რბილი ქანია(ლურჯი, ნაცრისფერი, მოწითალო) არ საჭიროებს დაფქვას.
დილომიტის ფქვილიCaO+MgO 52%-მდე.
ძლიერ წააგავს კირქვას, მაგრამ მაგარია, გამოყენების წინ საჭიროებს დაფქვას.
ცარცი CaO+MgO 56%-მდე.
თეთრი ფერის შედარებით რბილი ქანია ადვილად იფქვება.
სერპენტინიტი MgO35,6%.
მოთეთრო მონაცისფრო კრისტალური მასაა, ხასიათდება კარგი გაფანტვის უნარით.
თაბაშირი.
იგი ბუნებრივ პირობებში მოიპოვება საბადოების სახით და დიდი გამოყენება აქვს სამშენებლო და ქიმიურ მრეწველობში. თაბაშირი სოფლის მეურნეობში გამოიყენება ორი მიზნით: კალციუმით და გოგირდით ნიადაგის უზრუნველყოფის მიზნით, მეორე მიზანი არის ბიცობი ნიადაგების ქიმიური მელიორაცია, რომლის დროსაც მშთანთქავ კომპლექსში არსებულ ნატრიუმს ჩაენაცვლება კალციუმის იონები, რაც უზრუნველყოფს სტრუქტურის და ფიზიკური თვისებების გაუმჯობესებას და არეს რეაქციის შეცვლას მცენარისათვის სასურველი ოპტიმალური
რეაქციისაკენ, რის შედეგადაც უმჯობესდება ნიადგის ნაყოფიერება და იზრდება სასოფლო სამეურნეო კულტურათა მოსავლიანობა. თაბაშირის მოქმედების ვადაა 5-6 წელი. თაბაშირის შეტანის ნორმა დამოკიდებულია მშთანთქავ კომპლექსში ნატრიუმის რაოდენობაზე . ნიადაგის ქიმიური
მელიორაციის მიზნით, თაბაშირის შეტანის შემდეგ აუცილებელია ორგანული სასუქების შეტანა და მრავალწლიანი ბალახების თესვა.  ყველა ზემოთხსენებული აგრომადნეულები ძირითადად გამოიყენება მჟავე ნიადაგებზე და იძლევა საუკეთესო შედეგს. ანეიტრალებს არის რეაქციას.

About these ads

Occasionally, some of your visitors may see an advertisement here.

 

Advertisements

One comment

კომენტარის დატოვება

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  შეცვლა )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  შეცვლა )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  შეცვლა )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  შეცვლა )

Connecting to %s